Σπηλαιολογία


Διατροφή & Σπηλαιολογία

Οι πρωτεΐνες είναι οι βασικοί δομικοί λίθοι των κυττάρων όλων των έμβιων όντων. Γι’ αυτό εξάλλου ονομάζονται πρωτεΐνες, χωρίς αυτές δεν υπάρχει ζωή. Κάθε έμβιο ον συνθέτει διαφορετικό τύπο πρωτεϊνών, πράγμα που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη τη μεταφορά αίματος, ιστών ή οργάνων από τον ένα οργανισμό στον άλλο.

Όλες οι πρωτεΐνες στη φύση, κατασκευάζονται από τον συνδιασμό των 20 αμινοξέων που υπάρχουν (συνολικά στη φύση υπάρχουν 22 αμινοξέα, αλλά η πλειοψηφία των ζωντανών οργανισμών χρησιμοποιούν τα 20). Ο άνθρωπος μπορεί και συνθέτει 12 αμινοξέα, ενώ τα υπόλοιπα 8 τα προσλαμβάνει από τις τροφές.

Ημιαπαραίτητα: είναι αυτά που κάτω από συγκεκριμένες μεταβολικές συνθήκες δεν μπορούν να παραχθούν επαρκώς. Έτσι, το αμινοξύ ιστιδίνη είναι απαραίτητο στη βρεφική ηλικία, στους ενήλικες όμως όχι. Τα υπόλοιπα αμινοξέα δεν είναι απαραίτητα, επειδή ο οργανισμός μπορεί να τα συνθέσει μόνος του στο μεταβολισμό, εφόσον έχει στη διάθεση του αρκετό άζωτο.

Στον οργανισμό συμβαίνει μια διαρκής δόμηση, αποικοδόμηση και μετατροπή των πρωτεϊνών. Λόγω της διαρκούς δόμησης και αποικοδόμησης, στον ενδιάμεσο μεταβολισμό δημιουργείται ένα απόθεμα αμινοξέων (600-700gr) το οποίο ονομάζεται δεξαμενή αμινοξέων. Αυτή είναι η μοναδική, και αρκετά δυναμική αποθήκη πρωτεϊνών του οργανισμού, την οποία μπορεί ανά πάσα στιγμή να χρησιμοποιήσει. Η ανάγκη του οργανισμού για τα διάφορα αμινοξέα διαφέρει ανάλογα με την ηλικία και τη σωματική επιβάρυνση.

Κατά βάση οι ζωικές πρωτεΐνες, έχουν για τον άνθρωπο υψηλότερη βιολογική άξια από ότι οι φυτικές. Μεγάλη σημασία όμως έχει το γεγονός ότι οι πρωτεΐνες διαφόρων τροφών αλληλοσυμπληρώνονται όσον αφορά στα αμινοξέα τους και βελτιώνουν έτσι την ποιότητα τους «συμπληρωματική άξια των πρωτεϊνών». Επομένως, με τον κατάλληλο συνδυασμό των σωστών τροφών, επιτυγχάνεται μια πολύ υψηλότερη βιολογική άξια από ότι θα ήταν δυνατόν π.χ. μόνο με ζωικές πρωτεΐνες.

Οι ημερήσιες ανάγκες πρωτεϊνών υψηλής αξίας, κυμαίνονται μεταξύ 0,9 και 2,5 gr ανά kg σωματικού βάρους. Φυσικά, για έναν αθλητή τα νούμερα αυτά κυμαίνονται ανάλογα με την ένταση της σωματικής δραστηριότητας (μεταξύ 1,5 και 4,0 gr/kg σωματικού βάρους) και αντιστοιχούν στο 15-22% της ενέργειας που προσλαμβάνεται από τις τροφές.